40 βουρδουλιές για ένα παντελόνι

Από τη ΒΙΚΗ ΤΣΙΩΡΟΥ

Η ΛΟΥΜΠΝΑ ΑΧΜΑΝΤ ΑΛ-ΧΟΥΣΕΪΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΙ ΤΗΝ ΑΠΙΣΤΕΥΤΗ ΚΑΤΑΠΙΕΣΗ ΠΟΥ ΥΦΙΣΤΑΝΤΑΙ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΟΥΔΑΝ

Με το παντελόνι της κατάφερε να στρέψει την προσοχή της παγκόσμιας κοινής γνώμης στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στο Σουδάν. Η Λούμπνα Αχμάντ Αλ-Χουσεΐν, Σουδανή δημοσιογράφος σε προοδευτική εφημερίδα του Χαρτούμ, αλλά και υπάλληλος του ΟΗΕ, συνελήφθη τον περασμένο Αύγουστο μαζί με άλλες δεκατρείς γυναίκες, έπειτα από ένα γεύμα τους σε εστιατόριο, μόνο και μόνο επειδή φορούσε παντελόνι. Η κατηγορία που της απαγγέλθηκε ήταν προσβολή δημοσίας αιδούς βάσει του άρθρου 152 του ποινικού κώδικα του 1991, το οποίο αναφέρεται σε ενδύματα «που θα μπορούσαν να προκαλέσουν αναστάτωση». Υποκειμενική ωστόσο έννοια, όπου κάθε αστυνομικός μπορεί να ερμηνεύσει κατά το δοκούν.

«Προκαλώ τους μουσουλμάνους να μου δείξουν ένα θρησκευτικό κείμενο που απαγορεύει να φορούν οι γυναίκες παντελόνια ή να λέει πως πρέπει να καλύπτονται με μαντίλα» Αποτέλεσμα αυτής της δυσάρεστης εμπειρίας για τη Λούμπνα ήταν, εκτός της αφύπνισης για τα δικαιώματα των γυναικών στο Σουδάν, οι οποίες υφίστανται και το βασανιστήριο της κλειτοριδεκτομής, η συγγραφή του βιβλίου «Σαράντα ραβδισμοί για ένα παντελόνι», τίτλος εμπνευσμένος από την ποινή στην οποία καταδικάστηκε και που ωστόσο δεν της επιβλήθηκε, καθώς συνάδελφοί της δημοσιογράφοι πλήρωσαν το πρόστιμο στο οποίο αντιστοιχούσε η ποινή, γύρω στα 280 ευρώ, χωρίς η ίδια να το γνωρίζει.

Αυτές τις ημέρες βρίσκεται στο Παρίσι -ντυμένη με παντελόνια- και δίνει συνεντεύξεις στα ΜΜΕ με αφορμή την έκδοση του βιβλίου της. Εκεί έγινε δεκτή από τον Γάλλο υπουργό Εξωτερικών, ενώ πριν από την επίσκεψή της στη γαλλική πρωτεύουσα, περνώντας από το Κάιρο, τιμήθηκε με δύο βραβεία από ΜΚΟ για τα δικαιώματα των γυναικών.

Σε συνεντεύξεις στις εφημερίδες «Λε Μοντ» και «Λε Φιγκαρό», η Λούμπνα μιλά για τη χώρα της, τις συνθήκες διαβίωσης, τη δημοσιογραφία και φυσικά την εμπειρία της από την υπόθεση του παντελονιού.

«Ούτε ο Αλλάχ ούτε η Αμερική ούτε ολόκληρος ο κόσμος μπορεί να μας βοηθήσουν να αλλάξουμε, αν δεν έχουμε τη θέληση να το κάνουμε εμείς οι ίδιοι», λέει η Λούμπνα, η οποία ισχυρίζεται πως δεν την ενδιαφέρει η πολιτική, παρά μόνο η αλλαγή της κοινωνίας, που είναι ένα όνειρο που της έχει γίνει πραγματική εμμονή. Στα εφτά της χρόνια υπέστη και αυτή όπως οι περισσότερες γυναίκες στη χώρα της το μαρτύριο της κλειτοριδεκτομής και παρατηρεί το εξής φαινόμενο: «Υπάρχει σήμερα ένα παράδοξο στη σουδανική κοινωνία: γυναίκες ταπεινής καταγωγής, με λιγότερα πνευματικά και οικονομικά εφόδια προσπαθούν να αντισταθούν στο έθιμο της κλειτοριδεκτομής, ενώ μορφωμένες γυναίκες εξακολουθούν να το στηρίζουν. Είναι ένα μυστήριο που δεν μπορώ να εξηγήσω. Αντιλαμβάνεται κανείς πως το να είναι κάποιος μορφωμένος δεν αρκεί για να αντιμετωπίσει σωστά αυτό το θέμα. Ωστόσο όταν έχεις πονέσει τόσο πολύ εσύ η ίδια κάποια στιγμή στην παιδική σου ηλικία πώς είναι δυνατόν να θέλεις να υποστεί τον ίδιο πόνο και η κόρη σου; Ενα κίνημα γυναικών στο Σουδάν αγωνίζεται κατά της κλειτοριδεκτομής και απαιτεί την κατάργησή της, χωρίς αποτέλεσμα μέχρι τώρα. Ομως υπάρχουν και άλλα κινήματα που μάχονται για τη διατήρησή του».

Το πρόβλημά της δεν είναι να αντιταχθεί στη θρησκεία, αλλά σε μια συγκεκριμένη πολιτική: «Προκαλώ τους μουσουλμάνους να μου δείξουν ένα θρησκευτικό κείμενο που απαγορεύει να φορούν οι γυναίκες παντελόνια ή να λέει πως πρέπει να καλύπτονται με μαντίλα». Το παντελόνι απαγορεύτηκε στο Σουδάν με το πραξικόπημα το 1989 από μια μειονότητα που προσδιορίζεται ως «αραβική». Η Λούμπνα το θύμισε στον αστυνομικό που την ανέκρινε: «Φίλε μου, ίσως ήσουν εδώ και πριν από το 1989. Οι γυναίκες συνάδελφοί σου φορούσαν τα ίδια παντελόνια με τα δικά σου…». Ωστόσο, χάρη στο μακρύ πέπλο που φορούσε κατάφερε να φύγει από τη χώρα μετά την περιπέτειά της, αφού οι Αρχές τής είχαν απαγορεύσει την έξοδο από τη χώρα, και βέβαια με κάποια επί πλέον βοήθεια από ομοϊδεάτες: «Δεν μπορώ να πω πότε ακριβώς έφυγα από τη χώρα μου, γιατί έτσι θα μπορούσαν να εντοπιστούν όσοι με βοήθησαν εντός και εκτός αεροδρομίου». Στο Σουδάν δεν υποστηρίζουν όλοι την εξτρεμιστική στάση της κυβέρνησης. «Το προεδρικό κόμμα και ο πρόεδρος Μπεσίρ με καταδιώκουν, ενώ το κόμμα της αντιπολίτευσης με υποστηρίζει».

Γεννημένη σε μια οικογένεια εμπόρων και εργολάβων, «ένα χαρούμενο μίγμα φυλών και χρωμάτων, Μαύρων και Αράβων», αραβόφωνη όπως η πλειονότητα των Σουδανών, στιγματισμένη στην παιδική της ηλικία από τις εντυπωσιακές γιορτές των σούφι, τη μυστικιστική τάση του Ισλάμ, η δημοσιογράφος ειρωνεύεται τους ισχυρισμούς της ομάδας που βρίσκεται στην εξουσία, η οποία δηλώνει αμιγώς «αραβική». Από τη στήλη της στην εφημερίδα «Αλ Σαχάφα» παίρνει θέση κατά του πολέμου στο Νταρφούρ, ο οποίος παρουσιάζεται από την κυβέρνηση σαν μια σύγκρουση μεταξύ «Μαύρων» και «Αράβων».

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά σε ό,τι αφορά τη σύλληψη της Σουδανής δημοσιογράφου λόγω προσβολής της δημοσίας αιδούς. Να τι λέει για το θέμα του παντελονιού, απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου για το αν ήταν η πρώτη φορά που φορούσε παντελόνι:

«Η γκαρνταρόμπα μου περιλαμβάνει πολλά είδη: παντελόνια, φορέματα, παραδοσιακές φορεσιές… Δεν περιορίζομαι από τον έναν ή τον άλλο τύπο ενδυμασίας. Ομως στο Σουδάν, στο πανεπιστήμιο και σε όλα τα δημόσια ιδρύματα απαγορεύεται να φοράς παντελόνι. Απαγορεύεται και στην αγορά ή σε εστιατόρια. Συνήθως χρησιμοποιώ το αυτοκίνητό μου για τις μετακινήσεις μου – οι γυναίκες από παλιά είχαν το δικαίωμα να οδηγούν, αφού όταν το αυτοκίνητο εμφανίστηκε στο Σουδάν η χώρα ήταν υπό βρετανική διακυβέρνηση- επομένως είτε φορούσα παντελόνι είτε όχι, δεν φαινόταν. Το παράδοξο είναι πως κάποια μουσουλμανικά κράτη, αντίθετα, επιβάλλουν στις γυναίκες να φορούν παντελόνι ώστε να καλύπτεται το κάτω μέρος του σώματός τους. Ομως, διαβάζοντας το Κοράνι δεν υπάρχει κάτι πάνω σε αυτό το θέμα, επομένως οι ερμηνείες είναι διάφορες. Αυτό που λένε όλες οι θρησκείες είναι πως πρέπει να ντυνόμαστε ευπρεπώς, άντρες και γυναίκες.

Τελικά αποφύγατε τη μαστίγωση, η οποία μετατράπηκε σε κάποιο χρηματικό πρόστιμο, χάρη στη συμπαράσταση ορισμένων προσώπων κύρους;

«Οχι, γιατί ο δικαστής άκουσε μόνο τους μάρτυρες κατηγορίας και αρνήθηκε να ακούσει τους μάρτυρες υπεράσπισης. Ημασταν δεκατρείς γυναίκες που συνελήφθησαν την ίδια στιγμή, στο ίδιο σημείο και δικάστηκαν την ίδια χρονική στιγμή. Ολες οι άλλες καταδικάστηκαν σε μαστιγώσεις αλλά εγώ τη γλίτωσα, προφανώς επειδή είμαι κάπως γνωστή και έξω από τη χώρα μου. Θεωρώ σκανδαλώδη αυτή τη συμπεριφορά, γιατί όχι μόνο εδώ υπάρχει αδικία, αλλά και παραβίαση του νόμου, δηλαδή μια επιβεβαίωση πως δεν υπάρχει ισονομία. Αρνήθηκα λοιπόν να έχω μια ιδιαίτερη μεταχείριση, αλλά ο δικαστής δεν θέλησε να αναθεωρήσει την απόφασή του. Ετσι αρνήθηκα να πληρώσω το πρόστιμο προκειμένου να αποφύγω τη φυλάκιση. Πριν ακόμη από τη δίκη μου, ο πρόεδρος του Σωματείου των Σουδανών Δημοσιογράφων μού πρότεινε να δεσμευτώ γραπτώς πως δεν θα ξαναφορέσω παντελόνια προκειμένου να αποφύγω την ποινή. Αρνήθηκα. Στο μεταξύ έμαθα από τον Τύπο πως ο πρόεδρος της χώρας μού χορήγησε αμνηστία, την οποία και αυτήν την αρνήθηκα. Ενδεχομένως να την είχα δεχτεί αν αυτό μπορούσε να αποτελέσει ένα πρώτο βήμα για να αλλάξει ο νόμος, αλλά δεν υπήρχε τέτοια περίπτωση. Δεν ήθελα η δική μου περίπτωση να γίνει μια προσωπική υπόθεση και μια εξαίρεση στον κανόνα, για να με κάνουν να σωπάσω, ενώ χιλιάδες Σουδανές να καταδικάζονται σε μαστιγώσεις. Θα μπορούσα να χρησιμοποιήσω την ασυλία την οποία απολαμβάνω ως υπάλληλος των Ηνωμένων Εθνών, αλλά ήθελα, αντίθετα με αυτό που επιθυμούσαν οι Αρχές, να αντιμετωπιστώ όπως όλος ο κόσμος, να φτάσω στα άκρα της διαδικασίας.

Πώς σας συμπεριφέρθηκαν στη φυλακή;

«Στην αρχή, όπως σε όλους. Εψαξαν τα πράγματά μου, πήραν το κινητό μου κ.λπ. Παρ’ όλα αυτά και ενώ ήμουν μέσα στη φυλακή, έδωσα κάποιες συνεντεύξεις στον Τύπο. Οι φύλακες είχαν εκπλαγεί. Τους είπα πως η τεχνολογία επιτρέπει πια να γίνονται διάφορα πράγματα, αλλά δεν τους αποκάλυψα με ποιο τρόπο έδρασα και δεν θέλω να δημοσιοποιήσω τι συνέβη γιατί μπορεί να ξαναχρειαστεί στο μέλλον να προσφύγω στα ίδια μέσα. Η παρουσία μου στη φυλακή τούς ενοχλούσε γιατί γνώριζαν πως θα ήθελα να συγκεντρώσω υλικό από τις αφηγήσεις των άλλων κρατούμενων γυναικών. Γι’ αυτό με άφησαν να φύγω έπειτα από μια νύχτα στη φυλακή. Ωστόσο δεν πλήρωσα το πρόστιμο. Εμαθα εκ των υστέρων ότι το ποσό καταβλήθηκε από το Σωματείο των Δημοσιογράφων, προσκείμενο στον Σουδανό πρόεδρο, και αποδοκίμασα την πράξη τους». *

H ερωμενη του Μαρξ,του Ενγκελς και του Λενιν

Επι σοσιαλισμου,η συμβουλη του Λενιν προς τους νεους ηταν<<Μελετηστε,μελετηστε,μελετηστε>>.Την επικαλειτο συνεχεια και μπορουσε να τη δεις κανεις στους τοιχους ολων των σχολειων.

Σχετικο ειναι και το ανεκδοτο που κυκλοφορουσε ευρεως σε ολη την πρωην Ε.Σ.Σ.Δ.Ρωτουν τον Μαρξ,τον Ενγκελς και τον Λενιν αν θα προτιμουσαν να ειχαν μια συζυγο η μια ερωμενη.Οπως ειναι αναμενομενο,ο Μαρξ,μαλλον συντηρητικος στα προσωπικα ζητηματα,απαντα,<<Μια συζυγο>>,ενω ο Ενγκελς περισσοτερο τυπος μπον βιβερ,προτιμα μια ερωμενη.Προς εκπληξη ολων,ο Λενιν λεει<<Εγω θα ηθελα να ειχα και τα δυο!>>.Γιατι? Μηπως υπαρχει μια κρυφη φλεβα παρακμιακου ηδονιστη πισω απο την αυστηρη επαναστατικη εικονα του?Οχι-εξηγει << Για να μπορω να λεω στη συζυγο μου οτι πηγαινω στην ερωμενη μου και στην ερωμενη μου οτι πρεπει να μεινω με την συζυγο μου…>> Και τοτε τι θα εκανες? <<Θα πηγαινα σε ενα απομονωμενο μερος
για να μελετησω,να μελετησω και να μελετησω!>>>

Ονειρωξη

«Ο Λακάν εκσυγχρόνισε τον Φρόιντ»

Συνέντευξη Στον ΓΙΑΝΝΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ giannis@enet.gr

Χειμαρρώδης, πληθωρικός, διάσημος για τις αντισυμβατικές θέσεις του αλλά και τις ταραχώδεις διαλέξεις του, ο γενειοφόρος Σλοβένος Σλαβόι Ζίζεκ είναι ένας από τους δημοφιλέστερους στοχαστές της εποχής μας. Η κυκλοφορία στα ελληνικά του βιβλίου του «Λακάν» (εκδ. Πατάκη) μας παρέχει την ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με τη διδασκαλία του Γάλλου ψυχαναλυτή, με όχημα την οποία ο Ζίζεκ επιτίθεται εναντίον κάθε ιδεολογικής, πολιτικής, φιλοσοφικής ή ηθικής ορθοδοξίας.

Λάτρης των κινηματογραφικών ταινιών ο Σλαβόι Ζίζεκ, τις χρησιμοποιεί συχνά σαν παραδείγματα στις κατά καιρούς αναλύσεις του Χρησιμοποιείτε συχνά τον Λακάν και τη θεωρία του ως ενός είδους εργαλείο για την ανάλυση της παγκόσμιας πραγματικότητας. Παραμένει μοντέρνος ο Λακάν, σχεδόν 3 δεκαετίες μετά το θάνατό του;

«Στη σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία, ο Λακάν θα μας εξηγούσε πολύ καλά γιατί η απόλαυση είναι όχι απλώς επιτρεπτή, αλλά υποχρεωτική. Η απόλαυση έχει πλέον την έννοια του καθήκοντος. Πηγαίνεις στον ψυχαναλυτή, όχι επειδή έχεις κάποια κρυφή επιθυμία ή οποιονδήποτε άλλον περιορισμό, αλλά επειδή αισθάνεσαι ένοχος που δεν μπορείς ν’ απολαύσεις. Ο στόχος της ψυχανάλυσης δεν είναι πλέον να μας κάνει να απολαμβάνουμε με μεγαλύτερη ελευθερία, αλλά ακριβώς να μας προστατεύσει από το να θεωρούμε την απόλαυση ένα εμμονικό καθήκον.

Σήμερα ζούμε σε μια ανεκτική κοινωνία, όπου ο καθένας μπορεί να κάνει ό,τι επιθυμεί. Και ποιο είναι το αποτέλεσμα; Δεν είμαστε περισσότερο ευτυχισμένοι αλλά λιγότερο. Υπάρχει μεγαλύτερο άγχος, κατάθλιψη κ.λπ. Αυτό είναι το παράδοξο που ο Λακάν προσέγγισε με τη δουλειά του. Πώς ενώ τίποτε δεν απαγορεύεται, είμαστε περισσότερο πιεσμένοι από ποτέ.

Γνωρίζετε τη διάσημη πρόταση του Ντοστογιέφσκι από τους “Αδελφούς Καραμαζόφ”: “Αν δεν υπάρχει Θεός, όλα επιτρέπονται”. Ο Λακάν αντέστρεψε αυτή την πρόταση και είπε: “Αν δεν υπάρχει Θεός, τότε όλα απαγορεύονται”. Και νομίζω ότι αν αυτό το αντιστρέψουμε και πάλι, καταλήγουμε στο: «Αν υπάρχει Θεός, τότε όλα επιτρέπονται». Αυτή είναι σήμερα η θέση εκείνων που θεωρούν ότι μπορούν να ενεργούν σαν απεσταλμένοι-υπηρέτες του Θεού, των περιώνυμων φονταμενταλιστών. Πιστεύουν ότι είναι κάτι σαν θεϊκά όργανα, συνεπώς μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν, να σκοτώσουν κ.λπ.

Συνεπώς έχουμε δύο θέσεις, πολύ τυπικές, στη σημερινή κοινωνία: η μία είναι η φιλελεύθερη ανεκτικότητα που λέει “απόλαυσε με όποιον τρόπο μπορείς” αλλά και η ανάποδη, που είναι ο φονταμενταλισμός. Ο Λακάν μάς καθιστά ικανούς να δούμε τι είναι λάθος και με τις δύο αυτές θέσεις».

Τι θα έλεγε ο Λακάν για το σεξ;

«Οτι υπάρχει ένα στοιχείο ψευδαίσθησης σε κάθε επιθυμία. Κάθε επιθυμία βασίζεται στη φαντασίωση. Συνήθως πιστεύουμε ότι η φαντασίωση είναι για εκείνους που δεν μπορούν στην πραγματικότητα να απολαύσουν, π.χ. θέλω να κάνω σεξ με έναν συγκεκριμένο τρόπο, θέλω κάτι, δεν μπορώ να το έχω, οπότε αρκούμαι στο να το φαντασιώνομαι. Αλλά για τον Λακάν, η φαντασίωση δεν είναι απλώς η φαντασιακή ικανοποίηση μιας επιθυμίας. Η φαντασίωση ορίζει/σχηματίζει την επιθυμία. Για τον Λακάν, το πρόβλημα είναι ότι, σε αντίθεση με τα ζώα, εμείς οι άνθρωποι δεν έχουμε φυσικές επιθυμίες, η φαντασία μας είναι αυτή που μας λέει τι να επιθυμήσουμε. Για παράδειγμα: Ερωτεύομαι έναν συγκεκριμένο τύπο γυναίκας. Ο ψυχαναλυτής θα έψαχνε να βρει ποια φαντασίωση καθορίζει την ερωτική επιλογή μου. Συνήθως δεν το συνειδητοποιούμε καν. Λέμε: “Μου αρέσει αυτή η γυναίκα, την ερωτεύτηκα”. Αλλά η ψυχανάλυση εστιάζει στην ασυνείδητη φαντασίωση που κατευθύνει τις επιθυμίες μας.

Πάλι πρέπει να μιλήσουμε και για τη διάκριση την οποία πολλοί ναΐφ μαρξιστές κάνουν: ότι υπάρχουν όλες αυτές οι ψεύτικες επιθυμίες της καταναλωτικής κοινωνίας, ενώ υπάρχουν άλλες αυθεντικές. Για τον Λακάν καμία επιθυμία δεν είναι αληθινά αυθεντική. Βασίζονται όλες στη φαντασία».

Ο Λακάν εστίασε ιδιαίτερα στη γλώσσα. Οι εκπρόσωποι των μεγάλων δυνάμεων της εποχής μας χρησιμοποιούν μια πολύ συγκεκριμένη γλώσσα για να πείσουν την κοινή γνώμη για το δίκαιο των ενεργειών τους.

«Σωστά. Για παράδειγμα, οι ΗΠΑ -τώρα ευτυχώς λιγότερο, αλλά στο παρελθόν περισσότερο με προέδρους όπως ο Ρόναλντ Ρίγκαν και ο Τζορτζ Μπους- παριστάνουν ότι ενεργούν στο όνομα της δημοκρατίας. Οτι θα απελευθερώσουμε έθνη από τον κομμουνισμό, τον φονταμενταλισμό κ.λπ. Θα ήταν εύκολο για την ψυχανάλυση να βρει τι είναι λάθος σε αυτού του είδους την ελευθερία. Πώς κάτι που μας δίνεται σαν ελευθερία είναι στην ουσία κυριαρχία».

Ηταν επαναστατικός ο Λακάν; Είχε προκαλέσει μεγάλες αντιδράσεις με τις θεωρίες του.

«Οπωσδήποτε ο αντίκτυπος της θεωρίας του ήταν επαναστατικός. Επειδή έσπασε αυτή την παραδοσιακή εικόνα της ψυχανάλυσης την οποία πολλοί μαρξιστές δέχονταν στο θέμα της σεξουαλικής ελευθερίας, με την έννοια ότι η ψυχανάλυση θα μας απελευθερώσει απ’ όλα, το σεξ θα είναι ελεύθερο κ.λπ. Για τον Λακάν, η σεξουαλικότητα δεν είναι κομμάτι της ενστικτώδους φύσης μας αλλά απόλυτα τεχνητή, κατασκευασμένη από τη γλώσσα. Γι’ αυτό ο Λακάν είπε το περίφημο: “Το ασυνείδητο είναι δομημένο όπως η γλώσσα”. Για τον Λακάν, δεν είμαστε μη ορθολογικά όντα, υπό την έννοια ότι το σεξ είναι μη ορθολογική δύναμη. Για τον Λακάν, το σεξ είναι πολύ ορθολογιστικό, δομημένο σαν τη γλώσσα. Αυτό ήταν δύσκολο να γίνει αποδεκτό. Υπό αυτή την έννοια ήταν επαναστατικός. Αλλά όσον αφορά τον πολιτικό του αντίκτυπο, είναι πολύ ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι πρακτικά όλες οι θέσεις τείνουν να αναφέρονται στον Λακάν. Εχουμε τους φιλελεύθερους λακανιστές, τους συντηρητικούς, που λένε ότι ο μόνος τρόπος για τη σταθερότητα είναι να αποδεχτούμε κάποια συμβολική εξουσία, και τους λακανικούς αριστερούς, που λένε ότι ο Λακάν είναι το πιο κατάλληλο εργαλείο για να τεθούν ερωτήματα σχετικά με τις νέες μορφές κυριαρχίας. Ολα είναι πιθανά. Αλλά η μεγαλύτερη θεωρητική προσφορά του Λακάν δεν είναι τόσο να παρέχει ένα απλό επαναστατικό μονοπάτι, δηλαδή ότι “πρέπει να κάνεις αυτό και όλοι θα είμαστε χαρούμενοι”, αλλά να ανιχνεύσει το πώς η υπόσχεση της δημοκρατίας μπορεί να είναι μια απατηλή υπόσχεση. Ηταν αυτό ή όχι το μεγαλύτερο μάθημα από τον 20ό αιώνα; Μεγάλα σχέδια ριζοσπαστικής απελευθέρωσης πήγαν πολύ στραβά, όπως ο κομμουνισμός που έγινε σταλινισμός. Παραμένω κομμουνιστής αλλά αυτό που λέω είναι ότι χρειαζόμαστε κάτι σαν τον λακανικό θεωρητικό μηχανισμό για να κατανοήσουμε τι πήγε τόσο στραβά με τον σταλινισμό».

Υπήρχε αντίθεση του Λακάν με τον Φρόιντ ή αποτέλεσε συνεχιστή του;

«Σύμφωνα με τον Λακάν, ο Φρόιντ, όπως όλοι οι μεγάλοι επαναστάτες, δεν συνειδητοποίησε τι ακριβώς έκανε, δεν γνώριζε τον πυρήνα της ανακάλυψής του. Οταν ο Λακάν λέει “θέλω να επιστρέψω στον Φρόιντ”, δεν εννοεί αυτά που ο Φρόιντ κυριολεκτικά έλεγε. Αλλά την κρίσιμη διάσταση της διδασκαλίας του, για την οποία ο Φρόιντ δεν γνώριζε. Και νομίζω ότι ο Λακάν επιτυγχάνει εδώ έναν θρίαμβο. Πιστεύω ότι χωρίς τον Λακάν, ο Φρόιντ θα ήταν σήμερα εκτός εποχής. Ηταν ο Λακάν που έκανε τον Φρόιντ σύγχρονο.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η “ενόρμηση του θανάτου”, για την οποία μίλησε ο Φρόιντ. Αυτό συνήθως παρουσιάζεται σαν μια βιολογική δύναμη αυτο-εκμηδένισης, δηλαδή πως οτιδήποτε ζει, θέλει να επιστρέψει στον θάνατο κ.λπ. Ο Λακάν θριαμβευτικά έδειξε ότι αυτό που ο Φρόιντ καλούσε “ενόρμηση του θανάτου” είναι συνδεδεμένο/σύμφυτο με τη γλώσσα. Στο δρόμο φιλοσόφων όπως ο Χέγκελ, που είπε ότι “η λέξη είναι ο φόνος τού πράγματος”. Οτι όταν μιλάμε για ένα πράγμα, ήδη το αντιμετωπίζουμε σαν νεκρό. Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Λακάν “διαβάζει” την “ενόρμηση θανάτου” του Φρόιντ. Δεν είναι κάποιο πρωτόγονο, καταστροφικό ένστικτο, “θέλω να πεθάνω κ.λπ.”, είναι κάτι που αφορά τον πυρήνα τού να είσαι άνθρωπος, ένα ομιλούν ον».

Στο βιβλίο σας έχετε συμπεριλάβει πολλές δημοφιλείς κινηματογραφικές ταινίες, όπως τα «Μάτια ερμητικά κλειστά», την «Καζαμπλάνκα», την «Κόρη του Ράιαν», για να δείξετε τη σημασία της διδασκαλίας του Λακάν. Υπάρχει κάποια ταινία που προτιμάτε;

«Μια ταινία την οποία μισώ αλλά τη βρίσκω ιδιαίτερα χρήσιμη ως εργαλείο είναι το τελευταίο φιλμ του Μπάτμαν “Ο σκοτεινός ιππότης”. Θεέ μου! Για μένα το μήνυμα αυτής της ταινίας είναι τρομερό! Στο τέλος, εκείνος τον οποίο θεωρούσαν καλό αποκαλύπτεται ότι είναι εγκληματίας και ο Μπάτμαν αποφασίζει να αναλάβει αυτός την ευθύνη, με το σκεπτικό: “Πρέπει να πούμε ψέματα στους ανθρώπους γιατί αν τους πούμε την αλήθεια, ότι ένας εκπρόσωπος του νόμου είναι εγκληματίας, αυτό θα υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των ανθρώπων στη δημόσια εξουσία”. Συνεπώς το μήνυμα του φιλμ είναι να δικαιολογηθεί η ανάγκη του ψεύδεσθαι. Οτι όσοι είναι στην εξουσία, όχι μόνο έχουν το δικαίωμα να πουν ψέματα αλλά ότι πρέπει να ψεύδονται ώστε να κρατήσουν την εμπιστοσύνη των ανθρώπων στους θεσμούς. Αυτή ήταν η λογική του καθεστώτος Μπους. Δεν είναι τυχαίο που πολλοί νεοσυντηρητικοί γύρω από τον Μπους λάτρεψαν τον “Σκοτεινό Ιππότη”. Ελεγαν: “Αυτό είναι το μήνυμα που χρειαζόμαστε σήμερα. Οχι αυτός ο αριστερίστικος ριζοσπαστισμός, ότι όλα πρέπει να λέγονται φανερά κ.λπ. Δεν πρέπει να τα λέμε όλα, ο κόσμος χρειάζεται το ψέμα”. Βλέπετε ότι ακόμη και σε μια εύκολη, εμπορική ταινία βρίσκεται ένα πολύ δυσοίωνο μάθημα».

Τι ποσοστό όμως από τους θεατές κατανοούν αυτή την δεύτερη ανάγνωση;

«Νομίζω, η πλειονότητα. Κι αυτό επειδή δεν είναι κάτι κρυμμένο, είναι φανερό. Τόσο φανερό που σχεδόν δεν το παρατηρούμε. Για τον Λακάν, το ασυνείδητο δεν είναι κάπου βαθιά κρυμμένο. Το ασυνείδητο είναι έξω. Γι’ αυτό και συχνά ο Λακάν αναφερόταν στο “Κλεμμένο Γράμμα” του Πόε. Οπου κανένας δεν μπορεί να βρει το γράμμα, όχι επειδή είναι κάπου βαθιά κρυμμένο αλλά επειδή είναι απόλυτα φανερό, μπροστά στα μάτια τους. Ο Λακάν ήταν εναντίον αυτού του γνωστικού μυστικισμού, ότι πρέπει να ψάξεις βαθιά κ.λπ. Οχι, το ασυνείδητο είναι έξω. Και δεν το βλέπουμε επειδή απλά είναι πολύ φανερό για να το δούμε».

15 βιβλία από και για τον Λακάν

* «Ζακ Λακάν – σχεδίασμα μιας ζωής», Ελίζαμπεθ Ρουντινέσκο, εκδ. Ινδικτος. Η πιο πλήρης βιογραφία του Λακάν που κυκλοφορεί στην ελληνική αγορά. Στις 880 (!) σελίδες του βιβλίου σκιαγραφείται λεπτομερέστατα η έντονη προσωπικότητά του, οι συγκρούσεις του με τα κυρίαρχα συστήματα σκέψης της εποχής, οι συνοδοιπόροι και οι αντίπαλοί του. Παρελαύνει σύσσωμη η Γαλλία της διανόησης και προσωπικότητες όπως οι Μπατάιγ, Αλτουσέρ, Χάιντεγκερ, Σαρτρ κ.ά.

* «Λακανιάδα», Μουσταφά Σαφουάν, εκδ. Κέδρος. Ο συγγραφέας συνοψίζει τα δέκα πρώτα σεμινάρια που παρέδωσε ο Λακάν στο νοσοκομείο της Αγίας Αννας, ουσιαστικά τη βάση της λακανικής διδασκαλίας, την οποία ο Σαφουάν παρακολούθησε εκ του σύνεγγυς.

* «Λακάν, όσο πιο απλά γίνεται», Αλέν Βανιέ, εκδ. Κέδρος. Ενα πολύ καλό βιβλίο, από το οποίο μπορείτε να αρχίσετε τη μελέτη σας για τον Λακάν. Οι βασικές έννοιες της διδασκαλίας του, γραμμένες απλά και κατανοητά.

* «Το σεμινάριο του Ζακ Λακάν – Οι 4 θεμελιακές έννοιες της ψυχανάλυσης», Ζακ Λακάν, εκδ. Κέδρος. Ο Λακάν σε μια σειρά των περίφημων σεμιναρίων του, με καταγεγραμμένες τις ερωτήσεις των ακροατών του και τις απαντήσεις του. Η χρονιά είναι το 1964 και ο διάσημος ψυχαναλυτής έχει ιδρύσει τη Φροϊδική Σχολή του Παρισού μετά τη διάλυση της Γαλλικής Εταιρείας.

*«Το κρυστάλλινο έργο: ο Λακάν, η επιστήμη και η φιλοσοφία», Ζαν Κλοντ Μιλνέρ, εκδ. Κέδρος.

Καθηγητής Γλωσσολογίας ο συγγραφέας, υιοθετεί για την προσέγγισή του στο έργο του Λακάν την πληθώρα των επιστημών που ο ίδιος ο στοχαστής χρησιμοποιούσε, στην προσπάθειά του να τεκμηριώσει τα ψυχαναλυτικά του συμπεράσματα.

* «Γνωριμία με τον Λακάν», Συλλογικό, εκδ. Ψυχογιός. Ανθρωποι που γνώρισαν, συνεργάστηκαν και μελέτησαν τον Λακάν καταθέτουν τόσο τις προσωπικές εμπειρίες τους από εκείνον, όσο και την άποψή τους για το έργο του.

* «Ο Λακάν και το πολιτικό», Γιάννης Σταυρακάκης, εκδ. Ψυχογιός. Ο συγγραφέας, βασικός επιμελητής των βιβλίων του Ζίζεκ στην Ελλάδα ( από τις εκδόσεις Scripta ), γράφει για το πώς η σκέψη του Λακάν μπορεί να βοηθήσει στον επαναπροσδιορισμό τής κοινωνικής και πολιτικής ανάλυσης.

* «Οι ψυχώσεις», Ζακ Λακάν, εκδ. Ψυχογιός. Ο Λακάν διευκρινίζει τους λόγους διαφοροποίησης τής ψύχωσης από τη νεύρωση, αναφέρεται στη συμβολική διάσταση του οιδιπόδειου, τη φαινομενολογική και δομική θεώρηση των ψυχωτικών εκδηλώσεων.

*«Τα ονόματα του πατρός», Ζακ Λακάν, εκδ. Ψυχογιός. Ο πληθυντικός του τίτλου προκύπτει από τη λακανική θέση ότι «ο Πατέρας δεν συνιστά μορφή αλλά λειτουργία». Είναι δομική η θέση του και μπορεί να είναι ο βιολογικός πατέρας, ο Θεός, εν γένει ο κανόνας.

* «Ο Λακάν και η ψυχανάλυση», Ζακ Αλέν Μιλέρ, εκδ. Εκκρεμές. Ιδρυτής της Παγκόσμιας Εταιρείας Ψυχανάλυσης, ο Μιλέρ, γαμπρός του Λακάν, αποτέλεσε, σύμφωνα με τον Γάλλο διανούμενο, «τον μοναδικό άνθρωπο που γνωρίζει πώς να με διαβάσει». Εδώ θα βρείτε συγκεντρωμένα άρθρα και διαλέξεις του Μιλέρ, που με μια πολύ στρωτή γλώσσα εισάγει τον αναγνώστη στο σύμπαν της λακανικής φιλοσοφίας.

* «Λειτουργία και πεδίο της ομιλίας και της γλώσσας στην ψυχανάλυση», Ζακ Λακάν, εκδ. Εκκρεμές. Και πάλι ο Ζακ Αλέν Μιλέρ σε μια εκτενή εισαγωγή επιχειρεί να μας πληροφορήσει για το περιεχόμενο του κειμένου και τις συνθήκες δημιουργίας του.

* «Η διδασκαλία μου», Ζακ Λακάν, εκδ. Εκκρεμές. Η εποχή είναι το 1967-68 και ο Λακάν ταξιδεύει παντού όπου καλείται για να μιλήσει σχετικά με τη θεωρία του. Μπροστά σε ακροατήρια ετερόκλητα, ο χαρισματικός ομιλητής αυτοσχεδιάζει, αναφέρεται στις περιπέτειες που είχε με τους συναδέλφους του και παρουσιάζει πράγματα πολύπλοκα με τη μεγαλύτερη απλότητα.

* «Εισαγωγή στην ανάγνωση του Λακάν», Ζοέλ Ντορ, εκδ. Πλέθρον. Δίτομο έργο-παρουσίαση του έργου του Λακάν. Ο πρώτος τόμος αναφέρεται στην «Επιστροφή στον Φρόιντ» και ο δεύτερος παρουσιάζει το κορυφαίο σημείο της λακανικής σκέψης: τη σύνδεση του Πραγματικού με το Συμβολικό και το Φαντασιακό.

* «Εισαγωγικό λεξικό της λακανικής ψυχανάλυσης», εκδ. Ελληνικά Γράμματα. Μια χρήσιμη πηγή αναφοράς για όσους ενδιαφέρονται γενικότερα για την ψυχανάλυση. Λεπτομερείς ορισμοί περίπου διακοσίων όρων. Εμφαση δίδεται στον τρόπο με τον οποίο αναπτύχθηκε η ιδιαίτερη ορολογία του Λακάν διαμέσου των διαφόρων σταδίων της διδασκαλίας του.

*«Λακανική κλινική των ψυχώσεων», Ζακ Αλέν Μιλέρ, εκδ. Πατάκη. Μια σειρά άρθρων του γνωστού ψυχαναλυτή σχετικά με την ψύχωση και τίτλους όπως «Σχιζοφρένεια και παράνοια», «Από την έκπληξη στο αίνιγμα», «Βέβηλες επιφοιτήσεις».

* «Αφιέρωμα στον Λακάν», περιοδικό αλήthεια, εκδ. Πατάκη. Είναι το τεύχος Νο 2 του περιοδικού των εκδόσεων Πατάκη, Νοέμβριος 2007, μ’ ένα πλούσιο και πολύπλευρο αφιέρωμα στον Γάλλο στοχαστή. Υπό τη διεύθυνση του Δημήτρη Βεργέτη.

Γ.Τ.

Ο Λακαν,η Κολαση και οι Rolling Stones

Στις 6-12-1969 εγινε μια μεγαλη ροκ συναυλια στο Σαν Φρανσισκο,με συμμετοχη πολλων συγκροτηματων.Η εισοδος ηταν ελευθερη και πανω απο 300.000 ατομα ειχαν παει στην συναυλια.Κατα της εξη το απογευμα ανεβηκαν στην σκηνη οι Rolling Stones.Μολις τελειωσαν το τραγουδι τους Sympathy for devil,ενας θεατης εβγαλε ενα πιστολι και πηγε προς την

σκηνη.Μολις ειδε αυτο ο Alan Passaro  μελος των Hell’s Angels του εριξε πεντε μαχαιριες και τον σκοτωσε.Αυτη ειναι η μικρη ιστορια.

Για να δουμε τι μπορει να μας πει η Λακανικη Αστρολογια.

Το σημαινον παντα  ειναι ο πλανητης Αφροδιτη σε συνοδο με τον πλανητη Ποσειδωνα,που συμβλιζει την Κολαση.Τι ωραια αστρολογικη αντιστοιχεια των συμβολων,που βεβαια δεν ειναι τυχαια,οπως κοποιοι μπορει να σκεφτουν,γιατι το συμπαν ειναι ωραιο,οταν μπορεις να εισελθεις στο μυστικα του,οπως μας εχει διδαξει ο μεγαλος ψυχιατρος Γιουνγκ.Το σημαινομενο ειναι παντα ο πλανητης Αρης,που στην περιπτωση μας ειναι και το συμβολο του μαχαιριου,που βρισκεται σε τετραγωνο με τον Ποσειδωνα.Αρα υπηρχε πληρη κοσμικη αντιστοιχεια σημαινοντος και σημαινομενου.

Το σημαινον και το σημαινομενο ειναι παντα κατω απο την εξουσια του πλανητη Ερμη,που σχηματιζει εξαγωνο με τον πλανητη Αρη δηλαδη το μαχαιρι αλλα και με τον πλανητη Πλανητη Πλουτωνα,που ειναι ο πλανητης του Θανατου.Ετσι κλεινει ο πρωτος κυκλος της επικοινωνιας Θυτη και Θυματος.

Ο Λακαν το 1969 μας εδωσε και τους 4 λογους του.Ενας απο αυτους ειναι και ο Λογος του Κυριου.Στον λογο αυτο πλανητικος εξουσιαστης ειναι ο πλανητης Κρονος που μεσω του Δια μας δινει την απολαυση.Ο Κρονος ειναι σε αντιθεση με τον Δια,που για να εχω την απολαυση,πρεπει να εχω μια λυση του δραματος και αυτο γινεται με την Αφροδιτη,σημαινον,που με την πραξη του μαχαιροματος,οψη των 150 μοιρων με τον Κρονο και ολοκληρωνεται με το εξαγωνο του Κρονου με τον Ωροσκοπο,η αποκατασταση της συμβολικης ηθικης ταξης.

Αυτο το ωροσκοπιο ηταν μια εισαγωγη στην Λακανικη Αστρολογια,ενας αλλος τροπος να ερμηνευουμε  τα συμβολα της
ΑστροΣοφιας

Dimitar Kostadinov Art Nude Kαλλιτεχνικο γυμνο

Ονειρωξη

Τεστ DNA για την απιστία

Πολλά εργαστήρια στο Μεξικό προτείνουν τεστ DNA σε αυτούς και αυτές που έχουν υποψίες όσον αφορά τη σεξουαλική πίστη του ή της συντρόφου τους. «Αν ένα άτομο πιστεύει ότι είναι θύμα μοιχείας, μπορεί να μας στείλει ένα εσώρουχο, ένα σεντόνι, ακόμη και μια τσίχλα, ίχνη σπέρ ματος ή σάλιου, τρίχες ή μαλλιά», εξηγεί ο Χόρχε Γκιγιέν, διευθυντής ενός εργαστηρίου. Ενα τεστ θα επιτρέψει να προσδιοριστεί αν το DNA που βρέθηκε σε αυτά τα στοιχεία ανταποκρίνεται στον πελάτη ή σε κάποιον άλλο.

Η διαδικασία μπορεί να κρατήσει από τέσσερις έως έξι ημέρες και στοιχίζει από 200 έως 500 δολάρια. Αυτά τα τεστ DNA για ιδιωτική χρήση δεν είναι παράνομα στο Μεξικό. Η ζήτηση των τεστ για την απιστία αυξάνεται στο Μεξικό. «Μου έτυχε να δεχθώ πενήντα αιτήσεις σε μια μόνο ημέρα. Είναι κάτι καινούργιο για την πλειονότητα των ανθρώπων και μερικοί πιστεύουν ότι η απιστία βρίσκεται μέσα στα γονίδια», λέει ο ίδιος.

Σύμφωνα με έρευνα ιδιωτικού ινστιτούτου, ένας Μεξικανός στους έξι ζει την ερωτική του σχέση με υποψίες απιστίας από τον ή τη σύντροφό του…

Το διάβασα εδώ

Ημερα κατα του AIDS-Οροθετικές κυρίες παίζουν μπάλα

Μια ομάδα γυναικών ζουν σε μια από τις φτωχότερες πόλεις της ήδη φτωχής Ζιμπάμπουε και είναι οροθετικές.

Ψιλοάσχετη από μπάλα, αλλά περήφανη, η ομάδα των οροθετικών γυναικών παρατάσσεται πριν από το ματς. Οι γύρω τους τις θεωρούν μελλοθάνατες, οι γείτονες τις φωνάζουν «ζωντανά πτώματα» και όλοι τις αποφεύγουν. Μέχρι που μια μέρα φτιάχνουν ποδοσφαιρική ομάδα και διεκδικούν τον τοπικό τίτλο, για να μετατραπούν σε ζωντανούς θρύλους.

Αυτή είναι η υπόθεση της μικρού μήκους ταινίας-μαρτυρίας της Τζοάννας Σταυροπούλου «The Positive Ladies Soccer Club», που θα προβληθεί απόψε (7 μ.μ.) στην Ελληνοαμερικανική Ενωση, στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του AIDS. Η ταινία, που θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα, είναι γυρισμένη στο Επγουορθ της Ζιμπάμπουε, με πρωταγωνίστριες τις ίδιες τις γυναίκες.

Η πρωτοεμφανιζόμενη σκηνοθέτρια δούλευε ως στέλεχος επικοινωνίας για τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα και τη χρηματοδότηση της οργάνωσης. «Κάπου ανάμεσα στις αναφορές, που έγραφα για τη χολέρα, το HIV, την πείνα και τα άλλα προβλήματα της περιοχής, άκουσα για μια ομάδα γυναικών που κάθε φορά που κέρδιζαν ένα ματς έρχονταν στην κλινική μας φορώντας τις στολές της ομάδας τους και τραγουδούσαν στους υπόλοιπους ασθενείς, προσπαθώντας να τους μεταδώσουν τη δύναμη και την ελπίδα», μας λέει. Πήγε, λοιπόν, να τις δει. Μπορεί να μην είχαν ιδιαίτερο έλεγχο της μπάλας, αλλά το ποδόσφαιρο τους έδινε τρομερή χαρά και κουράγιο. Συγγραφέας με σπουδές φωτογραφίας η ίδια, σκέφτηκε πως η ιστορία τους θα ευαισθητοποιήσει τον κόσμο και θα πολεμήσει το στίγμα που προκαλεί η αρρώστια στην Αφρική. Η οργάνωση ενέκρινε ένα μικρό κονδύλι και ξεκίνησε ξέροντας πως «κάθε 100 ευρώ που χρησιμοποιούσα για την ταινία τα στερώ από έναν ασθενή». Κατάλαβε πως ήταν πια σκηνοθέτρια μόνο όταν έπρεπε να γράψει το όνομά της στους τίτλους της ταινίας.

Ηδη από τα γυρίσματα η τοπική κοινωνία άλλαξε στάση απέναντι στις στιγματισμένες γυναίκες. Οι κάμερες που τις ακολουθούσαν τις μετέτρεψαν σε σταρ. «Το εντυπωσιακότερο ήταν η γενναιοδωρία των άρρωστων γυναικών», λέει η Τζοάννα Σταυροπούλου. «Ηξεραν πως λόγω μπάτζετ δεν μπορούσαμε να τις πληρώσουμε. Παρ’ όλ’ αυτά μας αφιέρωσαν άπειρες ώρες -έχουμε πάνω από 30 ώρες φιλμ- γιατί ήθελαν να μάθει ο κόσμος την ιστορία τους και να καταλάβει πως είναι σαν και μας κι ας είναι HIV+. Υπήρχε γυναίκα που ξυπνούσε χαράματα να κόψει ξύλα που πουλούσε, φρόντιζε τρία παιδιά και έναν επίσης άρρωστο άντρα και στις δώδεκα το μεσημέρι ερχόταν στα γυρίσματα για να γυρίσουμε ξανά και ξανά την ίδια σκηνή. Καμιά τους δεν παραπονέθηκε. Αυτές οι γυναίκες είναι οι ηρωίδες μου».

* Μασσαλίας 22, Κολωνάκι, 2ος όροφος. Είσοδος ελεύθερη. Θα ακολουθήσει ανοιχτή συζήτηση με τη σκηνοθέτρια και εκπρόσωπο των ΓΧΣ. Δείτε και το www. thepositiveladiessoccerclub.com

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΒΑΓΓΕΛΑΤΟΣ

Ο Μπρετον… για την πορνεια

Ο Μπρετον ειναι ο πρωτος συγγραφεας που τολμησε να γραψει <<Ποτε δε μου συναιβει να πλαγιασω με μι πορνη,πραγμα που σημαινει,απο τη μια,οτι δεν αγαπησα ποτε-και οτι δεν πιστευω να μπορεσω να αγαπησω-μια πορνη,και απο την αλλη οτι διατηρω αυστηρα την αποχη οταν δεν αγαπω>>(Les Vases communicants).

Διαβαζοντας αυτη τη θαυμασια δηλωση σε ηλικια εικοσι ετων,πιστεψα οτι αναπνευω καθαρο αερα.Ολοι εκεινοι οι φανφρονοι του σεξ στη λοχοτεχνια-Μοντερλαν,Ροζε Βαγιαν,ακομη και ο Χενρυ Μιλλερ-που αφηγουνταν σαν μεγαλα κατορθωματα τα πλαγιασματα τους με κοριτσια του πεζοδρομιου,μου φαινονταν αξιοθρηνητοι.Δεν θα ειχα καμια αντιρρηση
να συναγελαζονταν μεταξυ τους.Αλλα να ιδρυουν μια ολοκληρη τεχνη του ζην πανω σε αυτη τη μανια,να παραδινονταν σε ερωτικες θυελλες επειδη πληρωναν τις απολαυσεις μιας δυστυχισμενης,αυτο ηταν πραγματικα πολυ ευκολο.Μονο πλασματα αιωνιως ανικανοποιητα(Μπωντλαιρ,Μπαταιγ) ειχαν το δικαιωμα να καυχηθουν γιαυτο.Ο επαναστατης ποιητης ειχε μια βαρυτητα,μια διαφορετικη σταση.Δεν καταφρονουσε την πορνη-εφοσον παραδεχοταν οτι μπορουσε κανεις να την αγαπησει-και δεν προσεβλεπε στις επιτηδευσεις του βιτσιου παρα με μια αγαπωμενη γυναικα,που θα συναινουσε αυθορμητα.

Ο Μπρετον ειναι λοιπον ο πλεον κατηγορηματικος στην αποδοκιμασια του μπορντελου,χρησιμοποιωντας επιχειρηματα που τιμουν την ευαισθησια του.Πως να επιδοκιμασει την υπαρξη κατεργων του ερωτα?Πως να χαρει στη σκεψη οτι υπαρχουν γυναικες εγκλειστες,υποδουλε,για να ικανοποιουν τις κτηνωδεις απαιτησεις ανικανων ψυχοσυνθεσεων και βαρβαρων αρσενικων?Ο Μπρετον,για οσους δεν το ξερουν, ηταν ιατρος και ειχε κατα την διαρκεια του Α Παγκοσμιου Πολεμου μεγαλη επαφη με την ψυχιατρικη και αυτο δινει μια ιδιαιτερη βαρυτητα στα λογια του.

Bibliographie
Mont de piété, 1919
Les Champs magnétiques, avec Philippe Soupault, écrits en 1919, publiés en 1920
Clair de terre, 1923
Manifeste du surréalisme, 1924, augmenté de la Lettre aux voyantes, 1929
Les Pas perdus, 1924
Poisson soluble, 1924
Légitime défense, 1926
Le Surréalisme et la Peinture, 1928, dernière édition revue et augmentée de 1965
Nadja, 1928, réédition 1963
Le Trésor des jésuites, en collaboration avec Louis Aragon, 1929
Ralentir travaux, en collaboration avec René Char et Paul Éluard, 1930
L’Immaculée conception, en collaboration avec Paul Éluard, 1930
Second manifeste du Surréalisme, 1930
L’Union libre, 1931
Le Revolver à cheveux blancs, 1932
Les Vases communicants, 1932
Misère de la poésie, 1932
L’affaire Aragon devant l’opinion publique, 1932
L’Air de l’eau, 1934
Point du jour, 1934
Qu’est-ce que le surréalisme ?, 1934
Position politique du surréalisme, 1935
Notes sur la poésie, en collaboration avec Paul Éluard, 1936
Au lavoir noir, 1936
Le Château étoilé, 1937
L’Amour fou, 1937
Trajectoire du rêve, 1938
Dictionnaire abrégé du surréalisme, 1938
Fata morgana, 1940
Anthologie de l’humour noir, 1940, édition augmentée 1950
Pleine marge, 1943
Arcane 17, 1945
Situation du surréalisme entre les deux guerres, 1945
Young cherry trees secured against hares, 1946
Prolégomènes à un troisième manifeste du surréalisme ou non, précédé d’une réédition des deux Manifestes, 1946
Yves Tanguy, 1947
Ode à Charles Fourier, 1947
Martinique, charmeuse de serpents, avec des dessins d’André Masson, 1948
La Lampe dans l’horloge, 1948
Au regard des divinités, 1949
Flagrant délit, 1949
Entretiens avec André Parinaud, 1952, retranscriptions d’entretiens radiodiffusés
La Clé des champs, 1953
Du surréalisme en ses œuvres vives, 1954
Adieu ne plaise, 1954
L’Art magique, en collaboration avec Gérard Legrand, 1957, rééditions 1992 et 2003
Constellations, 22 textes en écho à 22 gouaches de Joan Miró, 1959
Le La, 1961
L’écart absolu, 1965